ناجى محمد حسن عبد القادر الأنصاري (مترجم: عبدالمحمد آيتى)
69
عمارة وتوسعة المسجد النبوي الشريف عبر التاريخ (تعمير و توسعه مسجد شريف نبوى در طول تاريخ) (فارسى)
عمر مَحْرم او نبود . « 1 » بعضى از علما گويند مكان خالىِ موجود در حجرهء شريفه ، قبر عيسى عليه السلام خواهد بود . اما فاطمه عليها السلام مرقدش در حجرهء شريفه نيست ، آن گونه كه بعضى از مورّخان گفتهاند - بلكه دخت پيامبر صلى الله عليه و آله در بقيعِ غَرْقَد مدفون گشتهاست . در آثار و احاديث آمده است كه ملائكه برگرد قبر شريف ، شب و روز طواف مىكنند و بر پيامبر صلى الله عليه و آله صلوات مىفرستند ؛ دارمى و بيهقى نيز اين روايت را آوردهاند . « 2 » در حجرهء شريفه چند بار اصلاحات وترميمات صورت گرفته است كه ما به طور اختصار آنها را ذكر مىكنيم : 1 - عمر بن خطاب ، هنگامى كه در سال 17 ه . مسجد شريف را توسعه داد ، جاهايى را كه از چوب و برگ نخل بود به ديوار بدل كرد . 2 - وليد بن عبدالملك در سال 88 - 91 ه . مسجد را توسعه داد و عمر ابن عبدالعزيز عامل او در مدينه حجرهء شريفه را تجديد بنا كرد ، به همان مساحتى كه سراى رسول خدا بنا شده بود . سپس در اطراف حجره ديوارى پنج ضلعى كشيد ؛ به گونهاى كه قسمت آخر آن مثلث بود تابه خانهء كعبه شباهت نيابد . 3 - در سال 557 ه . الملك العادل نورالدين شهيد ، خندقى در اطراف حجرهء شريف حفر كرد و در آن سرب ريخت تا كسى نتواند به جسد شريف رسول خدا دست يابد . 4 - در سال 668 ه . الملك الظاهر بيْبرس مقصورهاى از چوب ساخت كه سه در داشت .
--> ( 1 ) - الدّر الثمين ، ص 69 ( 2 ) - براى مزيد اطلاع ، رجوع كنيد به سمهودى ، وفاء الوفا ، ج 2 ، ص 550